شدند ايشان قلب لشگر اسلام بدريدند و گفتند غَرَّ هؤُلاءِ دِينُهُمْ مغرور ساخته است ايشان را دين ايشان و همه در بدر كشته شدند و فرشتگان نيز بر پشت و روى ايشان ميزدند و ميگفتند كه ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ و قوله * ( إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ ) * استثناى منقطع است به جهت عدم دخول ايشان در موصول يعنى ليكن كسانى كه بحسب واقع ضعيف و عاجزند * ( مِنَ الرِّجالِ ) * از مردان * ( وَالنِّساءِ ) * و زنان * ( وَالْوِلْدانِ ) * و صبيان * ( لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً ) * كه استطاعت و توانايى ندارند بر چاره سازى * ( وَلا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا ) * و نميشناسند راه مدينه را و طريق بيرون آمدن را در انوار گفته كه ذكر ولدان اگر مراد به آن مماليكند ظاهر است و اگر صبيانند جهت مبالغه است در امر هجرت و اشعار بر آنكه ايشان بر صدد وجوب هجرتند و محيصى از آن ندارند بحيثيتى كه ولدان ايشان چون بالغ شوند و قادر گردند بر هجرت ناچار است ايشان را هجرت بلا تأخير و قوله و لا يستطيعون صفت ( مستضعفين ) است زيرا كه توقيتى و تعينى در آن نيست و يا حالت از ضمير ( مستكن ) در آن و استطاعت حيلة و جدان اسباب هجرتست و ما يتوقف عليه و اهتداى سبيل معرفت طريقة است بنفسه يا بدليل * ( فَأُولئِكَ ) * پس آن گروه بى - چارگان * ( عَسَى اللَّه ) * شايد خدا * ( أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ ) * آنكه عفو كند معذوران را * ( وَكانَ اللَّه عَفُوًّا ) * و هست خدا در گذرنده از معاصى * ( غَفُوراً ) * آمرزنده گناهان ايشان عمرو بن دينار از عكرمه روايت كند كه در مكه بسيار كس اسلام آورده بودند و استطاعت هجرت نداشتند چون آيهء تهديد ترك هجرت نازل شد و نوشته آن بمستضعفان مكه رسيد جندع بن ضمره پسران را گفت كه هر چند من پير و بيمارم اما از جملهء مستضعفان نيستم كه حقتعالى استثناء ايشان نموده چه چاره رفتن مىتوانم و راه مدينه ميدانم مىترسم كه ناگاه بدست اجل درمانم و بسبب ترك هجرت ايمان من خلل پذير گردد مرا بر همين سرير كه خفته‌ام بيرون بريد فرزندان اشارهء پدر را منقاد شده استعداد راه مهيا كردند و به منزل تنعيم نزول نموده اثر موت بر جندع ظاهر شد دست راست خود را بر دست چپ نهاد و گفت اللهم هذه لك خدايا اين دست از آن تو است هذه لرسولك و ايندست ديگر از آن رسول تو ( ابا يعنك على ما بايع عليه رسولك ) بيعت ميكنم ترا بر آنچه بيعت كرده است رسول تو با تو اين بگفت و درگذشت خبر او بمدينه رسيد بعضى اصحاب گفتند كه اگر بمدينه رسيدى اسلام او كاملتر و مزد او شاملتر بودى چه با وجود ايمان مزد مهاجران يافتى حق تعالى اين آيه فرستاد كه * ( وَمَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّه ) * و هر كه هجرت كند در راه طاعت خدا * ( يَجِدْ فِي الأَرْضِ ) * بايد در زمين * ( مُراغَماً كَثِيراً ) * موضع تحول بسيار يعنى آرامگاه ها